Dự án IMPP-TV: Tín hiệu khả quan từ mô hình tổ hợp tác

“Nâng cao năng lực cho các Nhóm cộng đồng cùng mục tiêu (CIGs) và liên kết họ với thị trường là một trong những hướng đi thành công của dự án IMPP-TV. Sản xuất gắng kết với thị trường chính là nhân tố quan trọng trong nổ lực xóa đói giảm nghèo bền vững”, ông Peter, tư vấn IFAD, nhận định sau chuyến thăm thực địa đến hai tổ hợp tác trồng lúa vừa mới được thành lập tại ấp 3 và 4 của xã Thạnh Phú, huyện Cầu Kè.

Xe ô tô đưa chúng tôi đến vùng quê nghèo của xã Thạnh Phú trong một buổi chiều mát mẻ. Hình ảnh đầu tiên xuất hiện trước mắt chúng tôi là một cánh đồng bao la. Theo lịch trình, ông Peter và chúng tôi sẽ đến thăm tổ hợp tác Phú Thạnh Hưng tại ấp 4 và Đồng Tiến, ấp 3.

Tiếp chúng tôi trong không khí ấm áp và thân thiện, anh Nguyễn Văn Phòng - chủ nhiệm tổ hợp tác Phú Thạnh Hưng phấn khởi cho chúng tôi biết về thành công bước đầu của tổ mình: “Vụ Hè – Thu vừa qua, tổ chúng tôi có 11ha sản xuất lúa giống. Trong đó, Doanh nghiệp tư nhân Chín Táo ký hợp đồng tiêu thụ cho 6 ha với giá mua 1kg lúa giống bằng 1,3kg lúa thương phẩm”. Với thành công bước đầu này tổ của anh Phòng đã thu hút được nhiều nông dân trong ấp tham gia làm tổ viên. Anh cho biết: “Kể từ ngày 25/10/2009, với sự hỗ trợ của dự án Cải thiện sự tham gia thị trường cho người nghèo tỉnh Trà Vinh (IMPP-TV), tổ của chúng tôi chính thức trở thành Tổ hợp tác và lấy tên là Phú Thạnh Hưng. Từ 30 tổ viên với 11ha, đến nay tổ chúng tôi đã có 44 tổ viên với tổng diện tích sản xuất là 35ha. Trong đó, 11ha sản xuất lúa giống và 24ha sản xuất lúa thương phẩm”. Anh Nguyễn Văn Dương - chủ nhiệm tổ hợp tác Đồng Tiến cũng hồ hởi cho biết: “Tổ của chúng sau một vụ tổ chức sản xuất theo hình thức tổ hợp tác đã thu hút được 49 hộ tham gia (tăng 17 hộ) với diện tích tăng từ 37ha lên gần 50ha”.

Tại sao lại tham gia vào tổ hợp tác?

Trả lời câu hỏi của ông Peter - Điều gì đã giúp tổ của anh ngày càng vững mạnh và thành công như hiện nay? – anh Phòng mạnh dạn khẳng định: “Tất cả tổ viên của chúng tôi đều nhận thấy rằng việc tham gia vào tổ hợp tác có rất nhiều lợi ích. Thứ nhất, dự án IMPP cùng với Liên minh hợp tác xã của tỉnh đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất cho tổ viên, giúp tổ viên tiếp thu thêm nhiều kỹ thuật sản xuất mới. Thứ hai, với việc tham gia vào tổ, tất cả các tổ viên đều tuân thủ lịch mùa vụ, điều này giúp hạn chế tối thiểu tình hình dịch bệnh trên đồng ruộng. Thứ ba, lợi ích kinh tế là một yếu tố quyết định nhất.” Chứng minh điều này anh Dương cho biết trong vụ hè thu vừa qua, nhờ tổ chức canh tác theo hình thức này năng suất lúa đã nâng lên khá cao, từ 6-7 tấn/ha, cao hơn gần 1tấn/ha so với trước. Giá bán cũng cao hơn so với giá lúa thường từ 300 – 400đ/kg.

Trong khuôn khổ ngân sách cơ hội thị trường cấp xã (CMOB), dự án IMPP-TV đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho tổ viên kỹ thuật canh tác theo hình thức FFS (Farming – Field – School). Đây là phương pháp trực quan giúp nông dân nắm bắt nhanh những kiến thức từ lớp tập huấn. Để giúp bà con nông dân thuận lợi hơn trong vận chuyển hàng hóa ra thị trường, dự án cũng đã đầu tư xây dựng hoàn chỉnh 2 tuyến đường danl với chiều dài gần 1km mỗi tuyến. Để tăng cường năng lực cho các tổ hợp tác, các ngành chuyên môn cũng tích cực tham gia. Trong năm 2009, Liên minh hợp tác xã tỉnh đã tổ chức nhiều lớp tập huấn nghị định 151 cho các tổ hợp tác. Ông Nhi – Phó chủ tịch Liên minh cho biết thêm: “Chúng tôi đã và đang nổ lực phối hợp với dự án IMPP-TV hỗ trợ hơn nữa cho các tổ hợp tác trên địa bàn để tiếp tục củng cố các tổ, tập huấn xây dựng kế hoạch kinh doanh và đặc biệt là năng lực nắm bắt các cơ hội thị trường”.

Định hướng thị trường trong thời gian tới

Trao đổi với chúng tôi về định hướng thị trường cho sản phẩm của tổ trong thời gian tới, cả anh Phòng và anh Dương đều khẳng định chắc chắn rằng hiện nay có nhiều doanh nghiệp sẳn sàng ký hợp đồng mua sản phẩm của tổ với giá cao hơn giá của thương lái nhỏ lẻ. Tuy nhiên, tổ phải đảm bảo sản xuất đúng quy trình 3 giảm – 3 tăng để chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Một trong những doanh nghiệp tiềm năng là Công ty lương thực Trà Vinh, doanh nghiệp tư nhân Vĩnh Nguyên có cơ sở thu mua gần địa bàn xã. Ngoài ra, một số doanh nghiệp kinh doanh lương thực khác đến từ các tỉnh bạn như Đồng Tháp, Vĩnh Long cũng đã có bước tiếp cận và trao đổi với tổ về triển vọng ký kết hợp đồng cho vụ Đông – Xuân tới.

Ý kiến chuyên gia

Trao đổi trong bầu không khí vô cùng thân thiện và cởi mở, ông Peter cho rằng để thành công hơn nữa tổ cần có chiến lược giảm bớt chi phí đầu vào thông qua việc mua vật tư đầu vào tập trung với số lượng lớn thay vì mua riêng lẻ như hiện nay. Tuy nhiên đây là một trong những khó khăn mà ban quản lý tổ rất trăn trở. Thực trạng hiện nay là hầu hết tổ viên phải mua vật tư đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu,… từ các nhà cung cấp theo hình thức trả sau với lãi suất lên đến 20%/vụ (4 tháng). Trao đổi với Ban giám đốc dự án, ông Peter đề xuất rằng dự án cần hỗ trợ các tổ hợp tác tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng. Đây là giải pháp giảm chi phí đầu vào cho các tổ hợp tác nói riêng và cho nông dân nói chung. Cũng theo ông Peter, việc các tổ hợp tác có thể bán sản phẩm của mình với giá cạnh tranh hơn nếu có thể tập trung hàng hóa và hợp đồng với các doanh nghịep lớn thay vì các thương lái nhỏ lẻ. Quan điểm này của ông được hầu hết các tổ viên đồng tình và đây cũng là chiến lược, là mục tiêu của các tổ trong thời gian tới.

Trên đường quay về thị xã, ông Peter tâm sự: “Tôi thật sự rất ấn tượng với những gì các bạn đã làm được trong nỗ lực cải thiện sinh kế cho người nghèo. Dẫu biết rằng phía trước chúng ta còn một chặn đường khá dài, song tôi tin tưởng rằng các bạn đã đi đúng hướng”.

Tác giả: Vũ Bằng - KMO_IMPP-TV